Retro: Hoe Luyendyk dertig jaar geleden geschiedenis schreef

Retro: Hoe Luyendyk dertig jaar geleden geschiedenis schreef

27 mei 2020 – Vandaag precies dertig jaar geleden wist Arie Luyendyk als eerste Nederlander de befaamde Indianapolis 500 te winnen. Drie decennia na dato gaat GPUpdate.net terug in de tijd: Hoe een jongen uit Sommelsdijk glansrijk zegevierde in 'The Greatest Spectacle in Racing'.

De zege dateert van 27 mei 1990, maar voor een goed begrip moeten we eerst terug naar 1981, het jaar waarin Luyendyk voor het eerst een bezoek brengt aan de Brickyard. "Dat noemen we vaak onze huwelijksreis, maar eigenlijk hebben we helemaal geen huwelijksreis gehad. We zijn meteen afgereisd naar Amerika, ik reed daar al in de Formule Super Vee. In één van de tripjes die we tussen de races door maakten, gingen we als toerist naar de Indianapolis Motor Speedway. Daar hebben ze zo'n busje waarin je wordt rondgereden. Wij ook in dat busje, maar ik dacht meteen 'wow, dit is best smal. Als ze hier met meer dan tweehonderd mijl overheen knallen, jeetje dat zal wat zijn'. Mijn eerste indruk was dus 'link' en mijn tweede gedachte 'heel link'."

Op dat moment kan Luyendyk nog niet bevroeden dat hij later uitgerekend hier zal winnen. "In 1984 was ik er weer, toen stond ik tijdens de Indy 500 aan de binnenkant van Turn 1 met mijn moeder. De eerste auto die aankwam, ging volgas Turn 1 in en ik dacht alleen maar 'holy shit, dat gaat echt hard'", zegt Luyendyk voor de rubriek 'Mooiste dag uit mijn carrière' tegen GPUpdate.net. "Niet veel later knalde er eentje keihard de muur in. Ik had na die dag niet meteen zoiets van 'ik wil hier rijden', eerder 'ik weet niet of ik hier überhaupt wel wil rijden'."

Van 'dit is link' tot 'I like this': vertrouwen is cruciaal

Maar een jaar later gebeurt het toch. Luyendyk staat in 1985 voor het eerst op de startlijst van de Indy 500, editie 69. "In die tijd konden we nog twee weken lang iedere dag testen. Maar wij hadden als klein team maar één auto en een klein budget, dus ik moest erg oppassen dat ik niet zou crashen. Dat wilde ik sowieso niet, want ik had die klap nog helder op mijn netvlies staan." Luyendyk speelt het dus safe, voor zover dat kan op de snelheidstempel van Indianapolis. "Ik heb alles voorzichtig gedaan, zeer bewust van waar ik mee bezig was. Maar na driekwart van de race kreeg ik toch een bepaald ritme te pakken, ineens viel het kwartje. Dat was ook het moment waarop ik voor het eerst dacht 'hey man, I really like this', psychologisch heel belangrijk. Dat mentale aspect is sowieso cruciaal op Indy waar het zo hard gaat, het zo link is en de ongelukken zo groot zijn. Om succesvol te kunnen zijn, moet je allereerst veel zelfvertrouwen hebben."

Dat zelfvertrouwen krijgt een enorme boost met het geslaagde debuut in '85. Luyendyk eindigt als zevende en ontwikkelt zich in de jaren daarna tot specialist. Of zoals hij het zelf omschrijft: "Ik voelde me als rijder echt klaar voor een goed resultaat op Indy." Het materiaal ontbreekt dan nog, maar ook daar komt verandering in. "Vlak voor het seizoen 1990 werd aangekondigd dat we de Chevy Ilmor-motor zouden krijgen, dat was absoluut dé motor om te hebben, vooral op Indy. Toen ik dat hoorde, wist ik meteen 'dit kan weleens heel leuk worden op Indy'." Het blijken profetische woorden in de 'Month of May'. "We waren continu snel en toen we ons op de eerste startrij kwalificeerden, was ik al helemaal 'pumped up'. Ik ging vol vertrouwen die race in, echt met het idee 'ditmaal kan ik winnen'."

Onderstuur, bandenslijtage en klamme handjes in de pits

Het vertrouwen is dus groot als Luyendyk op die 27ste mei de woorden 'gentlemen start your engines' hoort. Het geluid van honderdduizenden toeschouwers wordt overstemd door 33 ronkende motoren, niet veel later schiet het veld in gang voor wat een bloedsnelle editie zou blijken. Dat Luyendyk enkele uren later de geschiedenisboekjes in kan, staat dan nog in de sterren geschreven. Sterker nog: na de openingsfase ligt hij bijna een halve ronde achter op de leidende Emerson Fittipaldi. "Maar dat was geen drama hoor. Met mijn kompaan op de radio had ik afgesproken dat hij me pas zou waarschuwen als ik meer dan twintig seconden of meer dan een halve ronde achter lag. Op het moment dat je bijna wordt gelapt, dan heb je namelijk wel een probleem." Zover komt het niet, al worstelt Luyendyk nog wel met een ander euvel. De openingsfase is qua afstelling een soort work in progress. "In de eerste stints had ik veel last van onderstuur. Tijdens de eerste drie pitstops hebben we echt keihard moeten werken aan de roll-bar settings en aan de vleugelafstelling, alles om dat onderstuur weg te krijgen."

Tegelijkertijd komt er een aanvullend probleem aan het licht: blaarvorming op de banden. Luyendyk krijgt er ook mee te maken, maar uiteindelijk blijkt het een bondgenoot te zijn. Het zorgt er namelijk voor dat Fittipaldi een slok van de befaamde melk kan vergeten. "Bij jongens als Emerson Fittipaldi en Al Unser Jr. was het nog veel erger. Die moesten allebei een extra pitstop maken. Bobby Rahal en ik niet." Hierdoor valt Fittipaldi weg en moet Luyendyk alleen nog met Rahal afrekenen. "Toen we het onderstuur eenmaal hadden opgelost, ging het heel 'smooth'. Ik kwam snel dichter bij Rahal en reed rondenlang op qualifying speed." Luyendyk ruikt bloed en bereidt zich voor op dat ene moment: een aanval op de troon, hét moment suprême. "Ik kreeg een slipstream van de achterblijver Scott Goodyear en daarna nog eentje van Rahal zelf. Ik had een hogere topsnelheid en kon mijn auto ernaast zetten bij Turn 3. Je zag dat hij nog naar beneden wilde sturen, hij had mij duidelijk niet verwacht. Daarna was het eigenlijk klaar. Hij was gezien, ik liep meteen een paar seconden weg."

De klus lijkt geklaard, maar dat is buiten het voor Luyendyk spannendste moment van de hele race gerekend. "Ik moest nog een pitstop maken, dat was voor mij het meest cruciale moment. Toen ik de pits inreed, was ik behoorlijk nerveus. Zo van 'shit, als ik de auto maar niet laat afslaan'. Die dingen waren namelijk zo moeilijk te schakelen, echt niet normaal. 'Make sure it gets into first gear' spookte steeds door mijn hoofd. Anders was het een enorme anticlimax geworden." Maar het scenario van een eerste rijles blijft uit, de auto slaat niet af. Luyendyk kan daarna onbedreigd op eeuwige roem af.

'Shit, ik ga een miljoen dollar winnen'

"Maar in die laatste rondjes spookte er weer van alles door mijn hoofd. 'Holy shit, nu echt even op die laatste rondjes focussen' zei ik tegen mezelf. Want ondertussen zag ik mijn ouders en schoonouders al helemaal voor me, zittend voor de televisie in Nederland. En ik dacht onder het rijden ook 'holy shit, ik ga een miljoen dollar winnen'." Dat laatste lukt, Luyendyk pakt de chequered flag als eerste. Met zijn ouders in Nederland, maar wel met zijn zus op de tribune. "Ze was nog nooit bij een IndyCar-race geweest en is nadien ook nooit meer geweest. Maar die dag zat ze wel op de tribune. Alle mensen om haar heen feliciteerden haar. Dat was zo speciaal, ze stond zelfs te huilen."

Een vulkaanuitbarsting van vreugde maakt zich meester van de Brickyard. Luyendyk heeft als eerste Nederlandse winnaar geschiedenis geschreven, maar dat besef is er nog niet. "Ik zat op dat moment echt in een roes, het was surreëel. Er staan duizenden mensen om je heen, maar dat heb je niet eens in de gaten. Je zit zo in je eigen wereldje", herinnert hij zich. "Ik reed naar de 'winner's circle', deed mijn helm af en trok [mijn vrouw] Mieke even in de cockpit. Daar hadden we samen een momentje, dat was voor mij best wel emotioneel." Na de eerste plichtplegingen gaan zijn gedachten ook uit naar zijn familie in Nederland. "Daar heb ik meteen de tijd voor genomen inderdaad. Volgens mij heb ik mijn ouders zelfs op weg naar de perskamer gebeld. Die waren natuurlijk ook emotioneel. Mijn ouders zijn sowieso altijd een enorme steun voor mij geweest. Mijn vader was nog meer racegek dan ik. Dat moment was dus prachtig voor ons allemaal."

"En als we het er nu zo over hebben, dan besef ik me weer dat die dag echt met afstand de mooiste dag uit mijn carrière is geweest. De Indy 500 blijft toch één van de grootste sportevenementen ter wereld, echt een instituut. Als je zoiets wint als een uit de klei getrokken jongen uit Sommelsdijk, is dat supercool." Het heeft zijn leven zonder meer verandert, al blijft Luyendyk daar zelf vrij nuchter onder. "Nou ja, het 'elevate' vooral je status hè. Toen ik op het vliegveld van Indianapolis aankwam, herkenden mensen me allemaal. Nou gebeurde dat sowieso wel, omdat ik de enige was die er als een hippie uitzag. Maar na die Indy-zege kwam ik aan en zeiden ze 'we hebben je in de businessclass gezet hoor' terwijl ik helemaal nergens om vroeg. Voor de Indy-winnaar wilde iedereen goed zorgen. Tegelijkertijd was dat ook wel vreemd. Mensen die me voorheen gewoon aanspraken, spraken me na die zege ineens anders aan. Als een held. Maar dat vind ik onzin, want ik ben altijd met beide benen op de grond gebleven. Uiteindelijk ben je gewoon autocoureur die een race heeft gewonnen."

Rinus van Kalmthout als opvolger?

Zeven jaar later zou die nuchtere coureur uit Sommelsdijk nogmaals aan het langste eind trekken op de Speedway, al valt die beleving niet te vergelijken met zijn eerste triomf. De zege van 1990 blijft voor altijd uniek. Rest ons alleen nog de vraag wanneer we eindelijk weer een Nederlandse zege kunnen verwachten. Met Rinus van Kalmthout heeft Nederland vanaf 2020 weer een ijzer in het vuur. "Ja, absoluut. En tot dusver heeft hij zich enorm bewezen in alle klassen, hij is echt een supertalent. Nu is het gewoon belangrijk voor hem om zoveel mogelijk ervaring op te doen, al kan dat tegenwoordig veel sneller dan in mijn tijd. Kijk maar naar Alexander Rossi die als nieuweling won, dat had ook niemand verwacht. Ik sluit dus niet uit dat Rinus meteen in de top-vijf kan rijden of misschien zelfs wel kan winnen, dat ligt er maar net aan hoe zo'n race verloopt. Hij heeft er in ieder geval de capaciteiten voor, ik zie het wel zitten met Rinus."

Dit artikel verscheen eerder (24 mei 2020) in oorspronkelijke vorm op GPUpdate.net als onderdeel van de rubriek 'De mooiste dag uit mijn carrière'.

gerelateerd

Reacties

Het laatste nieuws
Volledig
Compact

  1. vrijdag 10 juli 2020

  2. De geschiedenis van de Formule 1-game: van 1976 tot nu 07:50

    De geschiedenis van de Formule 1-game: van 1976 tot nu

    Anno 2020 is de interesse in racegames, mede door het gebrek aan echte actie eerder dit jaar, groter dan ooit tevoren. Op de dag…

    F1
  3. Kwalificatie GP van Stiermarken – Starttijd, welke zender en meer 07:00

    Kwalificatie GP van Stiermarken – Starttijd, welke zender en meer

    Na de spectaculaire opening van het Formule 1-seizoen 2020 staat dit weekend alweer de tweede race op het programma: de Grand…

    F1
  4. donderdag 9 juli 2020

  5. Albon na touché met Hamilton: "Zou weer exact hetzelfde doen" 21:10

    Albon na touché met Hamilton: "Zou weer exact hetzelfde doen"

    Alexander Albon gaat zijn aanpak in duels met Lewis Hamilton niet veranderen. "Ik zou met honderd procent zekerheid weer exact…

    F1
  6. Leclerc en Bottas op de vingers getikt voor Monaco-trip 19:30

    Leclerc en Bottas op de vingers getikt voor Monaco-trip

    Formule 1-rijders worden geacht om tussen de twee races in Oostenrijk op locatie te blijven binnen hun coronabubbel. Charles…

    F1
  7. Verstappen vindt kritiek onterecht: "Hebben echt een stap gezet" 19:00

    Verstappen vindt kritiek onterecht: "Hebben echt een stap gezet"

    Max Verstappen houdt goede hoop na zijn uitvalbeurt tijdens de seizoensouverture in Spielberg. De Nederlander verwacht dat het…

    F1
  8. Vettel geïnteresseerd in Red Bull en sprak met Renault 17:46

    Vettel geïnteresseerd in Red Bull en sprak met Renault

    Sebastian Vettel zegt wel interesse te hebben in een Red Bull-zitje voor 2021 en geeft toe gesprekken te hebben gevoerd met…

    F1
  9. Ricciardo: Cool dat Alonso komt, maar sta auto niet af in VT1 17:37

    Ricciardo: Cool dat Alonso komt, maar sta auto niet af in VT1

    De terugkeer van Alonso naar het team waarmee hij twee wereldtitels veroverde, werd woensdag aangekondigd. De 31-jarige…

    F1
  10. Verstappen over eerdere Vettel-opmerking: "Was gewoon aardig" 16:08

    Verstappen over eerdere Vettel-opmerking: "Was gewoon aardig"

    Max Verstappen zegt dat hij eerder deze week alleen maar beleefd probeerde te zijn richting Sebastian Vettel, toen hij opmerkte…

    F1
  11. Onthuld: De nieuwe voorvleugel van Ferrari voor tweede race 15:56

    Onthuld: De nieuwe voorvleugel van Ferrari voor tweede race

    Ferrari heeft zoals aangekondigd al een eerste upgrade mee naar Oostenrijk genomen voor de Formule 1 Grand Prix van Stiermarken.…

    F1
  12. 15:00

    Liveblog: Persconferentie met alle F1-coureurs in Spielberg

    F1
  13. Abiteboul: "Denk dat we een nieuwe, frisse Alonso zullen zien" 14:51

    Abiteboul: "Denk dat we een nieuwe, frisse Alonso zullen zien"

    Renault-teambaas Cyril Abiteboul is ervan overtuigd dat het met Fernando Alonso niet iemand binnenhaalt die voor problemen zal…

    F1
  14. F1 verklaard: Waarom heet race 2 de Grand Prix van Stiermarken? 13:07

    F1 verklaard: Waarom heet race 2 de Grand Prix van Stiermarken?

    Door het coronavirus duurde het een stuk langer dan gepland voordat het Formule 1-seizoen 2020 echt van start ging. Afgelopen…

    F1
  15. Lammers verwacht sterker Red Bull in tweede Oostenrijkse race 12:58

    Lammers verwacht sterker Red Bull in tweede Oostenrijkse race

    Voormalig Formule 1-coureur Jan Lammers denkt dat Red Bull komend weekend beter zal presteren dan afgelopen weekend, wanneer er…

    F1
  16. Mugello binnenkort bij nieuwe races op F1-kalender 2020 12:43

    Mugello binnenkort bij nieuwe races op F1-kalender 2020

    De Formule 1 verwacht in de komende dagen een nieuw plukje Grands Prix voor het seizoen 2020 bekend te maken. Eigenlijk wilde de…

    F1
  17. Honda: "Geen schade aan motoren Verstappen en Albon" 11:17

    Honda: "Geen schade aan motoren Verstappen en Albon"

    Honda heeft onthuld dat Max Verstappen en Alexander Albon tijdens de Formule 1 Grand Prix van Oostenrijk twee elektrische…

    F1
  18. Nieuwe Mercedes-krachtbron voor Williams-coureur Russell 10:56

    Nieuwe Mercedes-krachtbron voor Williams-coureur Russell

    George Russell krijgt dit weekend een flink aantal nieuwe onderdelen in de Mercedes-krachtbron in het achteronder van zijn…

    F1
  19. Het gelijk van Wolff na kritiek op alternatieve kwalificatie 10:48

    Het gelijk van Wolff na kritiek op alternatieve kwalificatie

    Toto Wolff blijkt een vooruitziende blik te hebben gehad bij zijn kritiek op de omgekeerde kwalificatie sprintrace waarmee de…

    F1
  20. Van Kalmthout over IndyCar-vuurdoop: "Neem alle ervaring mee" 10:34

    Van Kalmthout over IndyCar-vuurdoop: "Neem alle ervaring mee"

    Na twee races van het uitgestelde IndyCar-seizoen is debutant Rinus van Kalmthout nu daadwerkelijk gesetteld in de klasse. In…

    Indy
  21. Verstappen presenteert speciaal helmontwerp voor GP Stiermarken 09:45

    Verstappen presenteert speciaal helmontwerp voor GP Stiermarken

    Max Verstappen racet tijdens de Grand Prix van Oostenrijk niet met zijn gebruikelijke helmontwerp. De coureur onthulde vandaag…

    F1
  22. "Aantrekken Alonso geen schoffering Renault Sport Academy" 08:50

    "Aantrekken Alonso geen schoffering Renault Sport Academy"

    Volgens Renault F1-teambaas Cyril Abiteboul is het besluit om Fernando Alonso in 2021 het stoeltje naast Esteban Ocon te geven…

    F1
  23. Achtergrond: Vettel terug bij Red Bull? 'Breng hem thuis' 08:41

    Achtergrond: Vettel terug bij Red Bull? 'Breng hem thuis'

    Dat Fernando Alonso zou terugkeren bij Renault hing al weken in de lucht en was derhalve geen enorme verrassing meer. Maar wat…

    F1
  24. Preview GP van Stiermarken: Slaat Red Bull terug na valse start? 07:50

    Preview GP van Stiermarken: Slaat Red Bull terug na valse start?

    Hetzelfde decor, dezelfde tijden, maar hoogstwaarschijnlijk een iets ander plot: dit weekend staat de tweede GP van het…

    F1
  25. Horner: "Albon was ruim seconde sneller dan Hamilton en Bottas" 06:50

    Horner: "Albon was ruim seconde sneller dan Hamilton en Bottas"

    Volgens Christian Horner was Alex Albon afgelopen zondag in de eindfase van de Grand Prix van Oostenrijk 1,2 seconden sneller op…

    F1
  26. woensdag 8 juli 2020

  27. MotoGP slaat de Verenigde Staten dit jaar over 20:31

    MotoGP slaat de Verenigde Staten dit jaar over

    De MotoGP van de Verenigde Staten gaat dit jaar definitief niet door. Het Circuit of the Americas heeft bekendgemaakt dat het…

    MotoGP
  28. VIDEO: Waarom Renault Alonso gekozen heeft voor 2021 20:24

    VIDEO: Waarom Renault Alonso gekozen heeft voor 2021

    Fernando Alonso keert volgend jaar terug in de Formule 1 bij het team van Renault. We leggen uit waarom de Franse…

    F1
  29. Mercedes brengt nieuwe versnellingsbakonderdelen naar Spielberg 19:39

    Mercedes brengt nieuwe versnellingsbakonderdelen naar Spielberg

    Mercedes introduceert komend weekend enkele nieuwe onderdelen voor de versnellingsbaken van de auto's van Lewis Hamilton en…

    F1
  30. Vettel in de F1 - Waar kan hij naartoe met Alonso bij Renault? 19:07

    Vettel in de F1 - Waar kan hij naartoe met Alonso bij Renault?

    Nu Renault voor Fernando Alonso gekozen heeft als de teamgenoot van Esteban Ocon in 2021 heeft uittredend Ferrari-coureur…

    F1
  31. Mercedes: "Zwarte livery zorgde niet voor koelingsproblemen" 18:06

    Mercedes: "Zwarte livery zorgde niet voor koelingsproblemen"

    De nieuwe zwarte kleurstelling heeft "geen effect" op de koeling van de Mercedes W11, stelt James Vowles, het hoofd van de…

    F1
  32. Tech: Wat schuilde er achter de nieuwe neus van Max Verstappen? 17:55

    Tech: Wat schuilde er achter de nieuwe neus van Max Verstappen?

    Max Verstappen kreeg het voorbije weekend voor de Formule 1 Grand Prix van Oostenrijk een nieuwe neus voor zijn Red Bull RB16…

    F1
  33. 17:13

    Lees terug: Racing Point 'gevleid', McLaren verrast door snelheid

    F1
  34. Crutchlow praat met Aprilia: "Ontwikkelen RS-GP kan leuk zijn" 17:04

    Crutchlow praat met Aprilia: "Ontwikkelen RS-GP kan leuk zijn"

    De kans is groot dat Cal Crutchlow eind 2020 moet vertrekken bij LCR Honda. De Brit is echter in gesprek met Aprilia om in 2021…

    MotoGP
  35. Alonso mikt op succes in 2022: "Te oud? Alleen de stopwatch telt" 16:39

    Alonso mikt op succes in 2022: "Te oud? Alleen de stopwatch telt"

    Fernando Alonso is naar eigen zeggen 'sterker dan ooit tevoren' en maakt zich absoluut geen zorgen over zijn leeftijd bij de…

    F1
  36. Verstappen: "We hebben wat ideetjes voor komende zondag" 15:05

    Verstappen: "We hebben wat ideetjes voor komende zondag"

    Max Verstappen kijkt vol vertrouwen uit naar de tweede kans die hij dit jaar krijgt om op de Red Bull Ring de Mercedessen van…

    F1
  37. Motorsport.com start met Prime in Frankrijk 15:00

    Motorsport.com start met Prime in Frankrijk

    Londen, Verenigd Koninkrijk - 8 juli 2020 - Motorsport Network, het digitale platform dat de favoriete bestemming is voor…

    Misc
  38. Alonso keert na twee jaar terug in F1: "Renault is mijn familie" 14:30

    Alonso keert na twee jaar terug in F1: "Renault is mijn familie"

    Na twee jaar afwezigheid keert Fernando Alonso in 2021 als coureur terug in de Formule 1. Bij Renault krijgt hij mede de taak om…

    F1
  39. Wie gingen Alonso voor met een comeback in de Formule 1? 14:18

    Wie gingen Alonso voor met een comeback in de Formule 1?

    Renault kondigde vandaag aan dat Fernando Alonso met ingang van 2021 de nieuwe teamgenoot van Esteban Ocon wordt. De tweevoudig…

    F1
  40. Overzicht: Zo ziet de grid voor 2021 er (vooralsnog) uit 13:50

    Overzicht: Zo ziet de grid voor 2021 er (vooralsnog) uit

    Fernando Alonso keert in 2021 terug in de Formule 1. De Spanjaard tekent een deal bij Renault nadat eerder in het jaar al heel…

    F1
  41. Officieel: Alonso keert bij Renault terug in de Formule 1 13:02

    Officieel: Alonso keert bij Renault terug in de Formule 1

    Het is officieel: Fernando Alonso keert volgend jaar terug in de Formule 1. De tweevoudig wereldkampioen stapt in 2021 weer in…

    F1
  42. Binotto: Ferrari-upgrades bij GP Stiermarken 'race tegen de klok' 12:36

    Binotto: Ferrari-upgrades bij GP Stiermarken 'race tegen de klok'

    Ferrari is van plan om na het zeer tegenvallend verlopen openingsweekend van het Formule 1-seizoen al tijdens de Grand Prix van…

    F1
  43. Weersverwachting GP van Stiermarken: Regen op zaterdag? 11:54

    Weersverwachting GP van Stiermarken: Regen op zaterdag?

    Het stof na de spectaculaire Grand Prix van Oostenrijk is nog maar net gaan liggen of het volgende raceweekend staat alweer op…

    F1
Meer nieuws